Terapia psylocybiną | Nadzieja w leczeniu depresji i alkoholizmu

Nowe badanie opublikowane w Journal of Psychopharmacology sugeruje, że pojedyncza dawka psylocybiny w połączeniu ze wsparciem psychologicznym może prowadzić do zmniejszenia spożycia alkoholu wśród osób uzależnionych. Wszyscy uczestnicy badania ukończyli terapię psylocybiną, a większość z nich wykazała znaczny spadek intensywnego picia, głodu alkoholowego i zwiększoną wiarę we własną zdolność do powstrzymania się od alkoholu. Efekty zaobserwowano pomimo znacznych różnic w sposobie metabolizowania leku przez poszczególne osoby.

Czy pojedyncza dawka terapii psylocybiną może pomóc w leczeniu alkoholizmu?

Psylocybina to związek chemiczny występujący w niektórych gatunkach grzybów halucynogennych. Terapia psylocybiną w połączeniu z psychoterapią w ostatnich latach zyskuje coraz większe zainteresowanie naukowców ze względu na swój potencjał w psychiatrii, w tym leczeniu depresji lekoopornej, lęku i zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Związek ten wpływa na receptory serotoninowe w mózgu i może powodować głębokie zmiany w percepcji, samoświadomości i emocjach. Większość badań nad potencjałem terapeutycznym substancji w zaburzeniach związanych z używaniem alkoholu obejmowała przyjęcie kilku dawek psylocybiny. Autorzy tego badania chcieli ocenić, czy pojedyncza dawka psylocybiny również może pomóc w leczeniu i wywołać znaczące zmiany.

Alkoholizm, zdrowie psychiczne i konsekwencje społeczne

Uzależnienie alkoholowe cechuje się niezdolnością do kontrolowania lub zaprzestania picia pomimo niekorzystnych konsekwencji społecznych, zawodowych lub zdrowotnych. Zaburzenie ma różny stopień nasilenia i może prowadzić do znacznej niepełnosprawności i zwiększonej śmiertelności. Tradycyjne metody leczenia obejmują terapię behawioralną, leki farmakologiczne i grupy wsparcia. Niestety wielu uzależnionych ma trudności z osiągnięciem trwałego powrotu do zdrowia, co podkreśla potrzebę znalezienia bardziej skutecznych opcji terapeutycznych.

Około 70% osób zmagających się z alkoholizmem w pewnym momencie powraca do nałogu. Odsetek alkoholików, którzy wracają do zdrowia i pozostają trzeźwi, wynosi ok. 35,9%, czyli około jednej trzeciej. Ta liczba stale rośnie, szczególnie w niektórych częściach świata.

Terapeutyczny potencjał terapii psylocybiną

Psylocybina jest używana od wieków w różnych kontekstach kulturowych i duchowych. Naukowcy badają rolę grzybów w walce z uzależnieniem od alkoholu od co najmniej lat 60. XX wieku, kiedy informacje na ten temat zaczęły pojawiać się w książkach. W ostatnich latach zainteresowanie naukowe tą substancją powróciło ze względu doniesienia o korzyściach terapeutycznych, jakie potencjalnie wykazuje. 

„Zaintrygowały mnie wczesne badania pilotażowe dotyczące zaburzeń związanych z używaniem alkoholu i uzależnieniem od nikotyny, pokazujące, że zaledwie kilka dawek substancji może mieć natychmiastowe i długotrwałe efekty” – wyjaśnił autor badania Mathias Ebbesen Jensen badacz w Centrum Psychiatrycznym w Kopenhadze.

Badanie z zastosowaniem psylocybiny u pacjentów uzależnionych

Protokół leczenia obejmował pięć sesji: dwa przygotowawcze spotkania terapeutyczne przed sesją psylocybinową, jedną sesję psylocybinową z konkretną dawką (25 mg) i następnie dwie sesje integracyjne. Terapia obejmowała elementy wywiadu motywacyjnego i akceptacji. Konkretne podejścia zostały wybrane, aby pomóc uczestnikom przygotować się i zastanowić nad psychologicznymi skutkami doświadczenia psychodelicznego.

W dniu dawkowania uczestnicy przybyli do kliniki po zjedzeniu lekkiego posiłku i wykonali niezbędne badania lekarskie. Połknęli kapsułkę zawierającą 25 miligramów psylocybiny i słuchali staranie wyselekcjonowej playlisty muzycznej. Muzyka, podobnie jak środki medycyny roślinnej jest potężnym narzędziem od wieków. To nie może być przypadkiem, jak wiele kultur, a także tradycji duchowych i szamańskich opatentowało swoje własne instrumenty wydające niesamowite, przepiękne dźwięki, a także własny unikatowy taniec, powtarzane mantry czy śpiew. Medycyna indyjska uznaje dźwięki o wysokich częstotliwościach za wysoce terapeutyczne.

Jak działa psylocybina w połączeniu z odpowiednim set and setting?

Psychiatrzy oraz specjaliści w zakresie terapii psychodelicznej twierdzą, że muzyka towarzysząca tego rodzaju doświadczeniom powinna być ekspresyjna, i znacznie różni się od tej, która zazwyczaj towarzyszy ludziom zachodu każdego dnia. Przykłady kompozycji wykorzystywanych w sesjach to między innymi msze sakralne czy dźwięki filmowe aż po muzykę transową – wszystko zależnie od trwającego etapu doświadczenia. W przykładowo proponowanych playlistach znajdziecie utwory artystów takich jak Vangelis czy Jean-Michel Jarre.

Badani leżeli w wygodnym pokoju otoczeni opieką wykwalifikowanych terapeutów, dbających o bezpieczeństwo pacjentów. Terapeuci zapewniali wsparcie, ale w większości utrzymywali minimalną interakcję (chyba że uczestnicy potrzebowali zapewnienia o bezpieczeństwie lub wskazówek). Subiektywna intensywność działania psychodeliku była oceniana co 20 minut podczas sesji. Po ustąpieniu efektów uczestnicy wypełnili kilka kwestionariuszy w celu opisania ogólnego i emocjonalnego tonu doświadczenia.

Czym jest psylocybina a psylocyna 

Od pacjentów pobrano krew, w różnych punktach czasowych, aby zmierzyć stężenie psylocyny (aktywnej formy psylocybiny znajdującej się w krwiobiegu). Pomiary pozwoliły badaczom śledzić, jak szybko i jak silnie organizm każdego z uczestników wchłaniał i metabolizował lek. Wyniki wykazały, znaczne różnice między badanymi, przy czym szczytowe stężenie we krwi wahało się od 14 do 59 mikrogramów na litr. Czas potrzebny do osiągnięcia szczytowego poziomu wynosił od nieco ponad godziny do prawie pięciu godzin.

Pomimo zauważonych różnic w metabolizowaniu leku, wszyscy uczestnicy zgłaszali intensywne efekty psychodeliczne. Większość osiągnęła najwyższy możliwy subiektywny wynik intensywności doświadczeń, a uczestnicy opisywali swoje odczucia używając terminów zgodnych z doświadczeniami typu mistycznego. Obejmowały one poczucie jedności, transcendencję czasu i przestrzeni oraz głębokie poczucie bycia w chwili obecnej. Efekty szczytowe wystąpiły średnio około 1,3 godziny po spożyciu i utrzymywały się przez około sześć godzin.

Skutecznośc psylocybiny w leczeniu choroby alkoholowej

Wszyscy badani (10 uczestników) ukończyli pełny cykl leczenia. Nie zgłoszono żadnych poważnych skutków ubocznych. W pierwszym dniu odnotowano łagodne i krótkotrwałe efekty niepożądane, takie jak niepokój, ból głowy, ale ustąpiły bez interwencji medycznej. Ciśnienie krwi i tętno nieznacznie wzrosły po podaniu dawki psylocybiny, jednak pozostały w bezpiecznych zakresach. Wyniki te sugerują, że leczenie było wykonalne i dobrze tolerowane.

Stwierdzenie badaczy potwierdza przegląd naukowy opublikowany w kwietniu 2024 przez American Medical Association (AMA), który dotyczy skutków ubocznych związanych z jednorazowym zażyciem psylocybiny. Raport wykazał, że pojedyncza dawka nie wiąże się z ryzykiem paranoi. Inne działania niepożądane, takie jak bóle głowy, są ogólnie tolerowane i ustępują w ciągu 48 godzin.

Naukowcy zmierzyli również zmiany w zachowania powiązane z piciem alkoholu przy użyciu znanej metody, która śledzi spożycie substancji w czasie. Dwanaście tygodni po sesji psylocybinowej uczestnicy zmniejszyli liczbę dni intensywnego picia średnio o 37,5 punktu procentowego.

Czy w tym przypadku możemy mówić o przełomie? Sądzę, że nie, jednak biorąc pod uwagę istniejący już fundament, na pewno jest to duża szansa na redukcję szkód dla uzależnionych, a także ich najbliższego otoczenia. Badacze wykonali kawał dobrej pracy. Było to pierwsze badanie oceniające bezpieczeństwo i skuteczność pojedynczej dawki psylocybiny u pacjentów cierpiących na zaburzenia związane z nadużywaniem alkoholu. Było to również pierwsze badanie oceniające próbki krwi podczas sesji psychodelicznej, aby zobaczyć, jak stężenie leku we krwi zachowywało się w czasie i czy było to ważne w odniesieniu do efektów. 

Doświadczenia mistyczne

„Odkryliśmy, że pojedyncza dawka psylocybiny w połączeniu z kilkoma sesjami psychoterapii (przed i po) była bezpieczna i znacząco zmniejszyła intensywność picia alkoholu przez co najmniej 12 tygodni” – powiedział autor badania w rozmowie z PsyPost.

Wyniki dotyczące głodu alkoholowego znacznie spadły zaledwie tydzień po leczeniu i pozostały niższe w czwartym i dwunastym tygodniu. Jednocześnie uczestnicy zgłaszali, że czują się bardziej pewni swojej zdolności do powstrzymywania się od spożywania alkoholu, a poczucie własnej wytrwałości utrzymywało się na wysokim poziomie przez cały okres obserwacji.

Co ciekawe, naukowcy odkryli, że uczestnicy, którzy zgłaszali intensywniejsze doświadczenia typu mistycznego podczas sesji psylocybinowej, częściej wykazywali trwałe zmniejszenie w spożywaniu alkoholu. Rzeczywiste stężenie psylocyny we krwi nie było jednak powiązane z wynikami leczenia. Sugeruje to, że psychologiczny charakter doświadczenia, a nie dokładna wchłonięta dawka, może odgrywać kluczową rolę w promowaniu zmian zachowań kompulsywnych. W szczególności uczestnicy, którzy spełniali kryteria „pełnego doświadczenia mistycznego”, częściej byli klasyfikowani jako osoby reagujące na leczenie.

„Pod wieloma względami byłem zaskoczony, że całkowita ilość ekspozycji na lek nie wiązała się z lepszymi wynikami leczenia, np. szczytowe stężenie psylocyny (aktywnego metabolitu psylocybiny) nie było związane ze skutecznością. Uczestnicy, u których odnotowano szczytowe stężenie poniżej średniej nadal mieli bardzo głębokie i intensywne doświadczenia, które przewidywały lepszą odpowiedź na leczenie. Prawdopodobnie istnieje próg wejścia w terapeutyczny zmieniony stan świadomości, który być może jest dość indywidualny i zależy od kilku czynników niefarmakologicznych. Moglibyśmy spekulować, że pacjent, który ma cechy osobowości o wysokiej otwartości na doświadczenia, potrzebowałby niższego stężenia psylocyny we krwi niż inni. Oczywiście potrzeba znacznie więcej badań” – podsumowuje autor publikacji.

Przyszłość terapii psylocybiną

Chociaż badanie wykazało pozytywne wyniki, miało ono kilka ograniczeń. Mała próba (zaledwie dziesięć osób) oznacza, że wyników nie można uogólnić na szerszą populację. Niemniej jednak w zestawieniu z innymi dowodami i relacjami samych uzależnionych daje dużą nadzieję i jest obiecujące. Problem alkoholowy jest poważny i wymaga wprowadzenia pilnych skutecznych interwencji. 

Jeśli ten artykuł okazał się dla Ciebie ciekawy i szukasz więcej informacji o psychodelikach, to sprawdź naszą zakładkę BLOG.

Źródła

1. Jensen M.E., Stenbæk D.E., Messell C.D., Poulsen E.D., Varga T.V., Fisher M.P., Nielsen M.K.K., Johansen S.S., Volkow N.D., Knudsen M.G., Fink-Jensen A. (2025). Journal of Psychopharmacology. Single-dose psilocybin therapy for alcohol use disorder: Pharmacokinetics, feasibility, safety and efficacy in an open-label study. Z linku:
2. Dolan E.W. (2025). Psypost. Single-dose psilocybin therapy shows promise for reducing alcohol consumption. Z linku: https://www.psypost.org/single-dose-psilocybin-therapy-shows-promise-for-reducing-alcohol-consumption/
3. Yerubandi A., Thomas J.E., Mahmudul A.B., Harrington C., Villa L. Caballero J. (2024). JAMA Psychiatry. Acute Adverse Effects of Therapeutic Doses of Psilocybin. A Systematic Review and Meta-Analysis. Z linku: https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2817352
4. The Recovery Village. (2024). Alcohol Relapse Rates & Abstinence Statistics. Z linku: https://www.therecoveryvillage.com/alcohol-abuse/alcohol-relapse-statistics/
5. Grof S. (2000). Galaktyka. Psychologia Przyszłości. Wnioski ze współczesnych badań nad świadomością.